Deniz kenarında yaşamak sağlıklı mı? Genel olarak evet; ama yeni bir araştırma özellikle plastik kirliliği olan ABD’nin deniz kenarı bölgelerde yaşamanın: inme riskini %20 civarı arttırabiliyor.
Araştırmada ABD iki önemli çevre ile ilgili devlet kurumu verileri bir araya getirilerek 709 kıyısal nüfus sayım bölgesi analiz edildi. Su örneklerinde mikroplastik ölçümleri ile bölgeler derecelendirildi. Sahile 200 metreden yakın bu bölgelerde mikroplastik yoğunluğu ile hastalık oranları karşılaştırıldı; yaş, cinsiyet, ırk, gelir, sigortasızlık ve hava kirliliği gibi 154 değişken istatistiksel olarak kontrol edildi.
Sonuçlar en yüksek mikroplastik yoğunluğuna sahip bölgelerde inme sıklığının %21 daha yüksek olduğunu gösterdi. İlaveten şeker hastalığı ve hipertansiyon oranının da daha yüksek olduğu görüldü. Yapay zeka destekli bu modelde mikroplastikler, inme sıklığının en güçlü çevresel risk faktörlerinden biri olarak tanımlandı. Yüksek mikroplastik yoğunluğunun düşük gelir seviyesi ve yüksek sağlık sigortası taşımayan nüfus içeren bölgeler olması da dikkat çekti. Hatta sigara kullanım oranı da bu bölgelerde yüksekti.
Dr. Genco Yücel Ne Diyor?
Mikro ve nano plastik parçacıkları (MNP) doğada yok olmayan kirlilik unsurları olarak doğanın ekolojik sistemlerine zarar veriyorlar.Mikro plastic 5 mikron, nano plastic ise 1 mikrondan küçük yani gözle görülemeyen parçacıklara deniyor. Mikroplastikler (MNP) artık laboratuvar haberlerinin ötesinde kalp damar hastalığıyla doğrudan ilişkilendirilen çok önemli bir faktördür. Yakın zamanda boyun damarında gelişen darlıklarda da mikroplastik bulunduğunu gösteren çalışmaları incelemiştim . Hayvan deneylerinden ögrendiğimiz, tahminen damar hücre duvarında bazı inflamatuar veya immune yani bağışıklıkla alakalı sistemleri active ederek bu sonuca sebep oluyorlar.
Bu araştırma nedensellik göstermekten çok, bir ilişki varlığına işaret ediyor. Mikroplastikler inme yapıyor demese de bölgesel yoğunluğun bir risk içerebileceğini söylüyor. Bize sebep mikroplastiklerdir demese de, şüphemizi arttırıyor. Enteresan olan bu bölgelerde yaşayanlarda kalp krizi ve inme için önemli risk faktorleri şeker hastalığı ve tansiyon yüksekliğinin de daha fazla görülmesi. Belki de inme risk artışının sebebi bu.
Bu çalışmada mikroplastik kirliliğinin daha fazla olduğu sahil yakınında yaşamanın inme riskini arttırabileceğini anlıyoruz. Hepimiz deniz kenarında yaşamayı tercih edebiliriz. Bundan vazgeçmek pek gerçekci görünmüyor. Ama günlük yaşamımızda plastik kullanımını azaltmak; plastik şişe suyu veya içeceklerden vazgeçip cam şişe tercih etmek, ambalajlı gıdalara dikkat etmek ve iyi hava filtreli ortamlarda vakit geçirmek riskleri azaltmak için doğru olabilir.