Ömrü Uzatan İlk İlaçlar

Ozempic, Mounjaro (GLP1- RA agonistleri) yalnızca zayıflama ya da şeker hastalığını tedavi eden ilaçlar değil; aynı zamanda birçok derde deva ilaçlardır.

Günümüzde bir pop star kadar meşhur hale gelen bu

ÖMRÜ UZATAN İLK İLAÇLAR OLABİLİRLER Mİ?

EVET, OLABİLİRLER!

Son birkaç senenin “moda ilacı”, tıp dünyasının son yıldızının hikayesi kertenkele tükürüğünün şeker hastalığına iyi geldiğinin keşfedilmesi ile başlamıştır. Ciddi kilo verdirici etkilerinin görülmesiyle birlikte sosyal medya, gazete sayfaları ve ahbap sohbetlerinin ana konusu haline geldiler. Düzenleyici resmi kurumların kullanım onayı vermesinin üstünden yaklaşık sadece 20 sene geçtiğini göz önüne aldığımızda bu ilaçların daha da “yıldızlaşacağını” tahmin etmek zor değil.

Şişmanlık, vücutta fazla yağ dokusu birikmesi ile birlikte inflamasyon artışı ve onun getirdiği hastalıklarla yürüyen kronik bir hastalıktır. İlk insandan beri gelen genetik özelliklerden dolayı , hepimizin vücudu kilo kaybına karşı direnir. Doğal yollardan sadece diyet ve egzersizle uzun dönemde kilo vermek çoğu kilolu insan için biyolojik ve genetik sebeplerle zordur.

Konu sadece kalp hastalığından, şeker hastalığından korunmakla bitmiyor. Bu ilaçların kalp dışı başka sistemlere de iyi etkileri mevcut. Uyku apnesini tedavi edebiliyorlar, Karaciğer , böbrek fonksiyonu bozulmasını önleyebiliyorlar, Bağırsak kanserinden ölümü azaltabiliyorlar 

Dizlerde romatizma sorununu kilo kaybından bağımsız çözebiliyorlar. Alkol, sigaradan kurtulmak isteyenlerede bağımlılık tedavisine yardımcı oluyorlar. 

Bu ilaçlar kullanıma girdiğinden beri beyin fonksiyonlarında bozulmanın toplumda azaldığı yönünde bulgular mevcut.

Araştırmalarda henüz net pozitif sonuç alınmamakla beraber Alzheimer, Parkinson hastalığını önleyebilecekleri veya gelişimini durdurabilecekleri de düşünülüyor.

GLP-1 RA ilaçların amylin gibi benze etkilere sahip am özellikle beyin etkisi daha fazla olan ilaçlarla kombine edilmesiyle umut ederim pozitif yönde artan beyin etkileri göreceğiz.

Acaba Yaşlanmak ta Bir Hastalık gibi düşünülebilir mi ?

Yaşlanmak , doğal bir süreç olduğundan bir hastalık gibi görülmemektedir.

Doğduğumuz günden itibaren hepimizin vücudunda sürekli bir takım hasarlar olmaktadır. Vücudumuz da bu hasarları onarmaktadır. Gençken çoğu insanda onarım lehinde olan bu denge zamanla hasar lehine dönmektedir. Yani yaşlanma vücutta artan hasarı , zamanında hızla onaramamakla beraber yürüyen bir süreçtir. Belki de bu yüzden yaşlanmaya da kronik bir hastalık gibi bakmak lazım.

Tıbben özetlersem yaşlanma Ultraviolet , radyasyon , hava kirliliği v.s gibi dış veya yediklerimiz , yaptıklarımız,uykumuz, stresimiz gibi hayat tarzımızı özetleyen iç faktörlerin , kurduğumuz sosyal ilişkilerin derinliği ile bağlantılı olarak ortaya çıkan genetik, epigenetik, protein , mitokondri , hücresel ve sistemik düzeyde hasarlar derecesi ve vücudun bunu onarmada yetersiz kalması ile yürüyen bir süreçtir.

Bu hasarları engelleyen , veya onarımı arttırarak , hızlandırarak süreci geri döndüren ilaçlarımız olsa, yaşlanmayı durdurmak , ömrü uzatmak teorik olarak mümkün olabilir.

Neden bu ilaç hemen her sistemde faydaları gösterilen GLP1- RA ilaçlar olmasın?

Bütün yukarıda bahsettiğim faydalar ve henüz ismi konmamış diğer etkiler ile ömrü uzattıklarını düşünmek, mantıklı duruyor.GLP1- RA ilaçların birçok açıdan başarılı sonuçları , kaliteli uzun hayat sürmeye yardımcı olma potansiyellerini ortaya koyuyor. Etkilerinin büyük kısmının kilo kaybından bağımsız ortaya çıkması da bu umudu arttırıyor.

Bugüne kadar yapılan araştırmalar hastalığı olan veya obez kişilerde yapıldığı için ve araştırma sonuçları bu gruplarla sınırlıdır. Daha düşük riskli , hastalığı olmayan normal , kilosu yerinde şeker hastalığı olmayan insanlarda ömrü uzattığını ispatlamak çok kolay olmayabilir. Ömrü uzatmayı hasta insanlarda değil normal insanlarda araştırmak gerekmektedir. İstatistik bilinen konu hastada risk ne kadar yüksek ise , kişi ne kadar hasta ise fayda o kadar görünür olur. Normal insanlardaki zaten düşük olan risk , riskin daha da düştüğünü gösterebilmek açısından istatistiki olarak zorlayıcı bir faktördür. Bu durum araştırmacıları gelecekte zorlayacak en önemli faktör olacaktır.

Günümüzde doktorlar , bilim adamları ömrü uzatmaktan ziyade hayat kalitesini daha uzun sürdürmeye odaklanmaya başladırlar. Bence GLP1- RA grubu ilaçlar bu yönde araştırılacak ilk ilaç grubu gibi duruyor. Neredeyse bütün büyük ilaç firmaları yeni GLP1- RA ilaçlar geliştirip piyasaya çıkarmaya , yeni moleküller geliştirmeye çalışıyorlar. Sonuçta farklı şeyleri araştırıp avantaj elde etmeye çalışacakları için günün birinde , benim ilacım ömrü uzatıyor diyebilmek için sağlıklı insanlarda , kilo fazlası , şeker veya kalp hastalığı olmayanlarda bunu araştıracaklarını düşünüyorum.

Bu ilaçlarla ilgili Kaygılanacak bir durum var mı?

En başta bazı insanlara İğne yapmak, antipatik geliyor. Benim kanaatim haftada bir iğne yapmak o kadar da büyük sorun değil, ama iğneden korkanlar için ağızdan tabletler de piyasaya çıkıyor. Yani medikal firmalar , iğne istemiyorsan al sana tablet diye çalışıyorlar.

İlaçların mide bağırsak sorunları gibi yan etkileri dışında , fiyatları şu an yaygın kullanımının önünde duran en önemli sorun. İkinci belki daha önemli sorun , kilo kaybında son noktaya İlaç kesilince , kiloların aynen geri alınması ile bütün faydaların ortadan kaybolması, ilacın uzun dönem kullanılması şartını ortaya çıkarıyor. 

Bilim henüz buna cevap bulabilmiş değil. İlacin düşük dozda, daha uzun süre devam etmek ve cok yavaş kesmenin buna çare olabileceği düşünülüyor.

İlaç ile kilo kaybında , vücut yağı kadar , kas kaybının da olması özellikle gençlerde ve yaşlılarda bu ilaçların kullanımında tereddüte yol açıyor. Ozempic , Mounjaro gibi ilaçlar %15-20 civarı kilo kaybiını sağlarken, daha da etkili yeni ilaç retatrtide kilo verdirme oranı %25-35 yaklaşıyor. Örneğin retatrutide kullananlarda kas kaybı %12.5 iken, yağ kaybı %26 civarında olabiliyor. 

İlaç kullanmadan hızlı kilo verildiğinde, kas kaybı olması bu tereddütü , kaygıyı azaltsa da yaşlı ve başka hastalığı olanlarda zaten kas kaybı bir sorun iken, %12 gibi kas kaybı, yaşlıların normal hayatlarını sürdürmek için gerekli enerjilerini düsürebilir. Bunu göz önüne alan firmalar bu konuya çare olabilecek ilaç geliştirmekte de yoğun çalışıyorlar. İlac kullanılırken egzersiz, diyet programının gözden geçirilmesi, günümüzde uzun vadede en sağlıklı çare gibi duruyor.

Sonuçta bu ilaçlar pop star seviyesine kısa sürede ulaştılar. Yakın zamanda eski yıldızları sönse de ,Hergün ortaya çıkan yeni faydaları ile kullanımlarının artacağınıve hayat kalitesini arttıran, belki ömrü uzatan etkileri,ve düşen fiyatları ile gelecekte “Bu ilaçları içme suyuna koyalım mı ?” diye sorduracaklardır.

Yaşlanmak hayattır, hayat ise yaşlanmak.Ölümün çaresi yok; ama umuyorum, hayatımızı uzatmak ve uzun hayatımızı daha kaliteli geçirmemiz mümkün olacaktır.